Sự chân thành và nhiệt tâm của Ngân hàng Hợp tác chi nhánh Thái Bình đã kết nối các Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) trên địa bàn. Trong vai trò của một chi nhánh ngân hàng của các QTDND trên địa bàn, ông Cao Văn Ngoạn, Giám đốc Ngân hàng Hợp tác chi nhánh Thái Bình trăn trở những kế hoạch và bước đi mới để chi nhánh không chỉ là đơn vị điều hoà vốn mà thực sự là một “Ngân hàng của các QTDND”.
Tìm đai an toàn cho mô hình
Quỹ bảo toàn của hệ thống QTDND Thái Bình giờ đã chuyển về Quỹ bảo toàn chung của hệ thống. Song với ông Đinh Ngọc Thạch, Giám đốc NHNN chi nhánh tỉnh Thái Bình và ông Cao Văn Ngoạn, Giám đốc Ngân hàng Hợp tác chi nhánh Thái Bình mỗi khi nhớ lại là một niềm tự hào. Bởi, sau một chặng đường dài khó nhọc đưa Quỹ bảo toàn vào hoạt động, bên cạnh sự vững mạnh của hệ thống QTDND Thái Bình là niềm vui của những người bao năm lăn lộn cùng hệ thống.
Hai hội thảo về xây dựng Quỹ Bảo toàn tổ chức tại Lâm Đồng và Hải Phòng thất bại năm 2001 vì ý tưởng đưa ra hỗ trợ khó khăn về tài chính không nhận được sự đồng thuận của các QTDND. Các QTDND lý giải, có lỗ 100% vốn tự có thì cũng chưa vỡ nợ ngay, cái họ cần là hóa giải rủi ro mất thanh khoản. Nhưng về Thái Bình, các QTDND cơ sở lại cho rằng, cần phải xây dựng cho được một Quỹ bảo toàn trên địa bàn hỗ trợ các QTDND trong giai đoạn tái cấu trúc, ổn định và phát triển hệ thống theo con đường mà Chỉ thị 57/CT-TW đã mở ra.
“Lúc đấy, chúng tôi chẳng biết làm bằng cơ chế nào nên phải xin cơ chế thí điểm, mà cũng không biết làm theo kiểu nào cả, nên Ngân hàng Hợp tác (trước đó là Quỹ tín dụng Trung ương) đã tổ chức Hội nghị, ghi cả biên bản đó, rồi lập danh sách 76 QTDND, đề nghị nếu đồng ý tham gia thì ký vào. Kết quả là có đủ 76 chữ ký”, ông Cao Văn Ngoạn kể.
Trên cơ sở bàn bạc, Ngân hàng Hợp tác đã phối hợp với NHNN chi nhánh tỉnh trình NHNN Việt Nam Đề án thí điểm thành lập Quỹ Bảo toàn hệ thống QTDND, trong đó đưa thêm việc hỗ trợ chi trả có điều kiện cho các QTDND, nhưng mục đích chính vẫn là hỗ trợ khó khăn về mặt tài chính, giúp QTDND có lỗ, bị xếp loại D có cơ hội trở lại hoạt động bình thường.
Mục đích chính thỏa mãn tâm nguyện của QTDND đã khiến các thành viên trên địa bàn tích cực tham gia kể cả các QTDND thành lập mới sau này. Từ năm đầu chỉ thu chưa được 70 triệu đồng đến bây giờ, bình quân Quỹ bảo toàn thu từ 500 – 700 triệu đồng/năm, có năm lên đến hơn một tỷ đồng.
Từ quy định ban đầu của Quỹ bảo toàn cho vay có thời hạn ngắn, sau này khi nguồn lực lớn hơn và theo nhu cầu thiết yếu của các QTDND, các thành viên trong Ban quản lý Quỹ bảo toàn đã thống nhất kéo dài hơn thời hạn cho vay, có QTDND cho vay đến 3 năm.
“Theo quy chế dự thảo, lãi suất cho vay các quỹ bằng mức cho vay tái cấp vốn. Nhưng khi tính toán tôi báo cáo với NHNN đặt mức lãi suất 5% để các QTDND có thêm phần chênh lệch bù đắp tổn thất”, ông Ngoạn cho biết. Nguồn vốn của Quỹ bảo toàn ngày một lớn là trợ lực giúp 4 lượt QTDND vay vốn, khắc phục khó khăn do cán bộ QTDND có sai phạm.
Như QTDND Vũ Thắng dù chỉ mất hơn 200 triệu đồng do phần vốn bị thiếu hụt do cán bộ làm sai, song sự lo lắng của thành viên và người gửi tiền đã khiến QTDND có lúc tiền gửi chỉ còn hơn 2 tỷ đồng.Với sự hỗ trợ tài chính nêu trên, sau 3 năm QTDND đã bù lại được khoản tài chính bị mất. Nhưng sau đó, lại có tin đồn về con cái Giám đốc làm ăn thua lỗ dẫn đến người dân lo lắng ồ ạt đến rút tiền, lại phải cho QTDND Vũ Thắng vay lần 2. Và chỉ trong 6 tháng, Vũ Thắng đã trả nợ đủ cho Quỹ bảo toàn. Đến nay, QTDND Vũ Thắng đã hồi sinh, nguồn vốn đạt trên 46 tỷ đồng.
Hay như QTDND Song Lãng, từ việc thiếu hụt 160 triệu đồng do cán bộ làm sai, cần sự trợ giúp của Quỹ bảo toàn, đến nay đã hoạt động trên địa bàn 2 xã với nguồn vốn hơn 50 tỷ đồng. Với QTDND Duyên Hải dù những bước tiến chậm hơn nhưng đến nay cũng đã đi vào hoạt động ổn định.
“Quỹ bảo toàn do Ban quản lý quỹ quản lý, Ngân hàng Hợp tác đứng ra làm đầu mối, QTD muốn được hỗ trợ phải được NHNN chi nhánh tỉnh Thái Bình phê duyệt Phương án, Ban quản lý mới ra nghị quyết hỗ trợ…”, ông Ngoạn nói thêm. Những lợi ích của Quỹ bảo toàn không chỉ được áp dụng với 76 QTDND ban đầu, mà sau này các QTDND thành lập thêm cũng tự nguyện tham gia…
Gia tăng vị thế của một ngân hàng hệ thống
267/267 xã hoàn chỉnh quy hoạch xây dựng nông thôn mới là trợ lực của QTDND trên địa bàn Thái Bình, được coi là một động lực quan trọng để hỗ trợ người dân phát triển kinh tế hộ, tổ hợp tác cũng như HTX kiểu mới.
Trong lần đến thăm Thái Bình mới đây, Thống đốc NHNN cũng đã nhìn nhận Thái Bình là vựa lúa của miền Bắc, có dân số đông, có trên 1 triệu người trong độ tuổi lao động, có điều kiện tự nhiên, sinh thái thuận lợi cho phát triển nông nghiệp theo hướng thâm canh và công nghệ cao… Đây là cơ sở để Thái Bình duy trì và phát triển nông nghiệp ở mức hợp lý, đảm bảo sự ổn định, phát triển bền vững kinh tế – xã hội tỉnh.
Nhận thức rõ nhiệm vụ đó, trong những năm qua Ngân hàng Hợp tác đặt mục tiêu trợ lực các QTDND trên địa bàn, nhất là với một tỉnh tiết kiệm dân cư còn thấp. Tính đến cuối năm 2014, dư nợ cho vay các QTDND thành viên chiếm trên 70% tổng dư nợ cho vay. Giám đốc Ngân hàng Hợp tác chi nhánh Thái Bình Cao Văn Ngoạn cho biết, đây là mức tương đối thấp so với các năm vì năm 2014, nguồn tiền gửi của dân cư tại các QTDND tăng rất mạnh. Còn thời gian trước, có những lúc dư nợ cho vay các QTDND thành viên chiếm tới 80 đến 90%, còn bình quân là 72%.
“Hai năm trở lại đây thăng bằng cân đối huy động và cho vay. Từ cuối 2013 đến nay thì có hiện tượng huy động nhiều hơn cho vay”, ông Ngoạn chia sẻ. Trong bối cảnh ấy, một mặt QTDND vẫn vay Ngân hàng Hợp tác, một mặt họ vẫn gửi Ngân hàng Hợp tác. Hiện giờ các QTDND có số dư tiền gửi hơn 400 tỷ đồng tại Ngân hàng Hợp tác và dư nợ cho vay QTDND thành viên của Ngân hàng Hợp tác khoảng 280 tỷ đồng.
Trong vai ngân hàng của các QTDND, cùng với yêu cầu chỉ đạo giám sát của NHNN yêu cầu các QTDND phải đảm bảo thanh khoản, Ngân hàng Hợp tác cũng chủ động tư vấn với các QTDND, để họ hiểu thêm vấn đề. Ví như NHNN ra văn bản cảnh báo thì Ngân hàng Hợp tác tổ chức riêng hội nghị, tư vấn cho các QTDND các dự phòng thanh khoản cũng như đưa ra cho họ một thực tế về khả năng hỗ trợ của Ngân hàng Hợp tác để họ phải cẩn trọng hơn trong hoạt động
Là một trong những chi nhánh đi tiên phong trong nhiều hoạt động của hệ thống, 5 năm trước Ngân hàng Hợp tác chi nhánh Thái Bình đã thí điểm về sản phẩm dịch vụ chuyển tiền điện tử CF-ebank ở 2 QTDND. Và khi Ngân hàng Hợp tác mở rộng trong toàn hệ thống, Chi nhánh đã hỗ trợ 22 QTDND triển khai dịch vụ này và được đánh giá Thái Bình có tỷ lệ trung bình tốt nhất. Tuy doanh số không lớn, mỗi tháng chỉ dăm ba tỷ đồng, nhưng bình quân chung tất cả các QTDND đều có hoạt động. Chi nhánh đã báo cáo Ngân hàng Hợp tác là thêm khoảng 30 QTDND nữa đăng ký tham gia dự án CF-ebank trong năm 2015.
Ông Cao Văn Ngoạn, Giám đốc Ngân hàng Hợp tác chi nhánh Thái Bình cho biết thêm, việc thuyết phục các thành viên tham gia cũng là cả một câu chuyện. Bởi trước đây, khi hệ thống này chưa có thì NHTMCP cùng QTDND làm đại lý cho nhau. Đã làm đại lý thì QTDND không phải làm gì cả. Tất cả công cụ thiết bị cũng như kỹ thuật thì chủ đại lý tự làm.
QTDND chỉ có mỗi bản fax lên, tôi đồng ý chuyển tiền là xong. Nhưng tham gia là thành viên thì QTDND phải kết nối, nào là chữ ký điện tử, phân quyền, máy tính, kỹ thuật, đối chiếu phê duyệt kiểm tra… Rõ ràng các QTDND cho rằng phiền hà phức tạp, chỉ thích làm đại lý thôi.
“Tôi mới nói với các QTDND, cái của ta mới là của ta, ông làm đại lý ông không thể làm suốt đời cho người ta được, còn đây là sản phẩm của mình. Có làm thì ông mới nâng cao được ý thức công việc với cán bộ, chứ còn chỉ đại lý với bản fax lên thì không thể nâng cao tính chủ động được”, ông Ngoạn nói thêm.
Sự chân thành và nhiệt tâm của Ngân hàng Hợp tác chi nhánh Thái Bình đã kết nối các QTDND trên địa bàn. Trong vai của một chi nhánh ngân hàng của các QTDND trên địa bàn, ông Ngoạn trăn trở những kế hoạch và bước đi mới để chi nhánh không chỉ là đơn vị điều hoà vốn mà thực sự là một “Ngân hàng của các QTDND”, từ việc hỗ trợ các dịch vụ hiện đại đến tư vấn hỗ trợ các thành viên, quản trị, sử dụng nguồn vốn hiệu quả. Bởi hơn ai hết ông Ngoạn cũng như từng thành viên chi nhánh hiểu rằng, sự tồn tại và lớn mạnh của mỗi QTDND chính là một hạt nhân trong sự phát triển của chi nhánh, cũng như mô hình QTDND đã được vun đắp xây dựng hơn 20 năm qua…
Nhất Thanh – Thời báo Ngân hàng
