Ngày 10/11/2021, tại Hà Nội, Hội thảo quốc gia với chủ đề “Thúc đẩy tài chính toàn diện hướng tới phát triển bền vững nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam” do Tạp chí Ngân hàng – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức dưới sự chủ trì của PGS.TS. Nguyễn Kim Anh, Ủy viên Ban cán sự Đảng, Phó Thống đốc NHNN.
Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh phát biểu tại Hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Thống đốc Nguyễn Kim Anh nhấn mạnh: Nông nghiệp, nông thôn luôn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng ta. Trải qua nhiều giai đoạn, Đảng ta luôn chủ trương phát triển nông nghiệp, nông thôn và không ngừng nâng cao đời sống của người nông dân. Đối với ngành Ngân hàng, trong những năm qua, NHNN luôn xác định tín dụng nông nghiệp, nông thôn là một trong năm lĩnh vực ưu tiên. NHNN đã trình Chính phủ ban hành nhiều chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn như Nghị định số 14-CP ngày 02/3/1993 về chính sách cho hộ sản xuất vay vốn để phát triển nông – lâm – ngư – diêm nghiệp và kinh tế nông thôn; Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/2018 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 55/NĐ-CP… Trên cơ sở đó, các TCTD đã tập trung đầu tư vốn, tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục, lãi suất… cho các khách hàng thuộc khu vực nông nghiệp, nông thôn. Hệ thống ngân hàng cũng hỗ trợ đắc lực cho các doanh nghiệp nông nghiệp bằng nhiều hình thức cung ứng các sản phẩm, dịch vụ tài chính như gói sản phẩm, dịch vụ cho thu mua chế biến xuất khẩu lương thực, gói sản phẩm dịch vụ dành cho hộ sản xuất…
Để có thêm cơ sở lý luận và thực tiễn, giúp cho việc đề xuất các giải pháp thúc đẩy tài chính toàn diện hướng tới phát triển bền vững nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam, Phó Thống đốc Nguyễn Kim Anh đề nghị các diễn giả và khách mời tập trung thảo luận các nội dung: Làm rõ vai trò của tài chính toàn diện đối với phát triển bền vững khu vực nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt là trong những xu hướng mới về toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp 4.0, và những diễn biến bất thường của thiên tai, dịch bệnh; Phân tích các kinh nghiệm, mô hình mang tính điển hình đã được triển khai thành công tại các nước và rút ra bài học cho Việt Nam trong việc thúc đẩy tài chính toàn diện hướng tới phát triển bền vững khu vực nông nghiệp, nông thôn; Đánh giá những thành công, hạn chế trong việc triển khai tài chính toàn diện đối với phát triển khu vực nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam trong thời gian qua, các giải pháp trong thời gian tới, trong đó có các giải pháp phát triển các dịch vụ tài chính ngân hàng gắn với các lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp xanh…
Tại Hội thảo, PGS. TS. Nguyễn Thanh Phương – Trưởng khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng trình bày tham luận với chủ đề: “Thúc đẩy tiếp cận tài chính toàn diện hướng đến phát triển bền vững nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam”, đánh giá, dịch vụ ngân hàng của các NHTM đang ngày càng phát triển tại khu vực nông thôn. Số lượng sản phẩm dịch vụ ngày càng được đổi mới theo chiều hướng đa dạng, phong phú, chất lượng dịch vụ tài chính ngày càng được cải thiện nhờ công nghệ hiện đại, vừa tăng tiện ích cho người dùng, lại vừa giảm chi phí giao dịch, phù hợp với mọi đối tượng trong đó có khu vực kinh tế nông nghiệp, nông thôn, người dân vùng sâu, vùng xa.
Tuy vậy, để thực sự thúc đẩy tiếp cận tài chính toàn diện hướng đến phát triển bền vững nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Thanh Phương cho rằng: mỗi vùng cần xác định cụ thể mục tiêu trong tiếp cận dịch vụ tài chính; NHNN cần hoàn thiện các văn bản pháp lý điều chỉnh hoạt động của công ty Fintech; các TCTD và các tổ chức tài chính trung gian khác cần phát triển đa dạng hóa các sản phẩm dịch vụ tài chính; mở rộng mạng lưới cung ứng dịch vụ tài chính – ngân hàng; tăng cường sự hiểu biết của người dân thông qua đẩy mạnh các hoạt động giáo dục tài chính toàn diện; các TCTD cần phối hợp với các đơn vị viễn thông trong vùng để cung ứng các sản phẩm công nghệ cao tại khu vực nông thôn; đẩy mạnh công tác khảo sát, điều tra nắm bắt, tổng hợp nhu cầu vay vốn cũng như các rào cản tiếp cận sản phẩm, dịch vụ tài chính của người dân tại khu vực nông thôn.
Toàn cảnh Hội thảo
Đánh giá việc tiếp cận chính sách tín dụng của các hộ gia đình nông thôn, TS. Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng: tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn qua có tăng trưởng khá. Đến cuối tháng 10/2020, tổng tín dụng của khu vực này ước đạt trên 2,17 triệu tỷ đồng, tăng 6,5% so với cuối năm 2019, chiếm gần 25% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế, trên 80 tổ chức tín dụng và 1.181 Quỹ tín dụng nhân dân tham gia cho vay nông nghiệp, nông thôn.
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, song vẫn còn những hạn chế nhất định. Theo TS. Trần Công Thắng, chính sách tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thời gian tới cần cân nhắc theo một số định hướng sau để cải thiện dịch vụ tín dụng trong nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam: xác định doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn là đối tượng khách hàng quan trọng trong chính sách tín dụng của các ngân hàng, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục vay vốn của khách hàng, tăng cường kiểm tra, giám sát đối với các khoản cho vay nông nghiệp, nông thôn, bảo đảm đúng mục đích, an toàn và hiệu quả; cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền để mọi người dân, doanh nghiệp ở nông thôn nắm bắt được các chủ trương, chính sách của Nhà nước và các quy định của TCTD về cho vay đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; lợi ích của cơ cấu lại ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới; xây dựng và triển khai những sản phẩm tín dụng phù hợp với người nông dân và đặc thù của sản xuất nông nghiệp; kịp thời triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho khách hàng vay vốn trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, cung ứng các sản phẩm tiện ích ứng dụng công nghệ mới phù hợp với nhu cầu của người dân, doanh nghiệp tại khu vực nông thôn; các bộ, ngành tiếp tục phối hợp đẩy mạnh triển khai các giải pháp nhằm phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao…
Bà Hà Thu Giang, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế NHNN cũng đã chia sẻ về các chính sách hỗ trợ tín dụng của NHNN đối với người dân, doanh nghiệp ở khu vực nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Theo đó, ngành Ngân hàng đã có những chính sách như áp dụng trần lãi suất cho vay tối đa bằng đồng Việt Nam đối với các lĩnh vực ưu tiên, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn (với mức lãi suất 4,5%/năm). Bên cạnh đó, NHNN đã chủ động thực hiện các biện pháp tháo gỡ cho khách hàng gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh (dịch tả lợn châu Phi, bão lũ ở miền Trung, hạn hán, xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long…) như cơ cấu nợ, xem xét miễn, giảm lãi, cho vay mới. Đặc biệt, trong bối cảnh ảnh hưởng của dịch Covid-19 tới mọi mặt của nền kinh tế, NHNN cùng các TCTD đã chủ động thực hiện các biện pháp về tín dụng, lãi suất, thanh toán để tháo gỡ khó khăn, khôi phục sản xuất kinh doanh cho người dân, doanh nghiệp, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; quyết liệt tháo gỡ khó khăn trong việc thu mua lúa gạo ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, giúp tiêu thụ lúa gạo cho bà con nông dân. Dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2016 – 2020 luôn đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trên 18%, và mức tăng trưởng này luôn cao hơn so với tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế.
Ông Nguyễn Quốc Cường – Chủ tịch Hội đồng quản trị Co-opBank phát biểu tại Hội thảo
Cũng trong Phiên thảo luận “Giải pháp thúc đẩy tài chính toàn diện hướng tới phát triển bền vững nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam”, ông Nguyễn Quốc Cường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank) cho biết, với thông điệp “không để ai bị bỏ lại phía sau”, mô hình hệ thống TCTD là hợp tác xã bao gồm Co-opBank và hệ thống Qũy tín dụng nhân dân (QTDND) được đánh giá là mô hình tương trợ cộng đồng có sứ mệnh phù hợp với mục tiêu tài chính toàn diện. Tham gia vào Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia, hệ thống Tổ chức tín dụng là hợp tác xã bao gồm có Co-opBank với 32 chi nhánh và gần 1.200 QTDND, với khoảng 2 triệu thành viên, tổng nguồn vốn khoảng gần 200 ngàn tỷ đồng, trong đó cho vay khoảng trên 150 ngàn tỷ đồng, chủ yếu cho vay khu vực nông nghiệp nông thôn. Hoạt động của hê thống QTDND và Co-opBank thời gian qua đã góp phần thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Chính phủ, NHNN về chính sách đầu tư phát triển nông nghiệp, nông thôn; chính sách “tam nông”, đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, qua đó góp phần tích cực vào công cuộc xóa đói giảm nghèo và hạn chế tín dụng đen ở khu vực nông nghiệp, nông thôn.
Đặc điểm sứ mệnh của Co-opBank và hệ thống QTDND rất phù hợp với thông điệp của tài chính toàn diện, sinh ra vì thành viên, hướng đến phục vụ các đối tượng yếu thế khó tiếp cận được với các dịch vụ tài chính, ngân hàng, đặc biệt là những người dân vùng sâu, vùng xa, với chi phí hợp lý và thuận tiện nhất. Tuy nhiên, để khai thác được thế mạnh của hệ thống, cần phải tập trung thực hiện 3 mục tiêu lớn, đó là: Thứ nhất, tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý cho hệ thống QTDND và Co-opBank, đưa các QTDND về đúng với mục đích ban đầu là tương trợ các thành viên phát triển sản xuất kinh doanh và đời sống, để làm sao khai thác được nguồn vốn tại chỗ và cho vay tại chỗ, đặc biệt là nhằm hướng đến mục tiêu Chiến lược tài chính toàn diện Quốc gia đưa ra là phát triển các dịch vụ tài chính sâu, rộng, phủ khắp các vùng, phục vụ thành viên, bà con nông dân những nơi có QTDND và Co-opBank hoạt động. Bên cạnh đó là cơ cấu mô mình tổ chức hoạt động; tự hoàn thiện hệ thống hành lang pháp lý hoạt động của Co-opBank, đảm bảo Co-opBank phát huy tốt vai trò của mình là Ngân hàng của các QTDND, đầu mối trong việc kết nối các TCTD, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam cũng như toàn hệ thống QTDND, thực hiện sứ mệnh NHNN giao cho, là công cụ hữu hiệu của NHNN hỗ trợ hệ thống QTDND hoạt động an toàn, ổn định và đặc biệt hỗ trợ hiệu quả cho các thành viên QTDND; Thứ hai, tăng cường năng lực tài chính thông qua hỗ trợ của Nhà nước và tự cố gắng của Co-opBank và các QTDND; tăng cường ứng dụng công nghệ và đẩy mạnh chuyển đổi số. Trong bối cảnh chuyển đổi số sâu và rộng, chắc chắn hệ thống QTDND và Co-opBank không thể đứng ngoài bối cảnh này. Đối với QTDND để tự chuyển đổi là rất khó, do tiềm lực và tài chính còn rất hạn chế, khoảng cách địa lý lại xa nhau, do đó đòi hỏi trách nhiệm của Co-opBank trong việc đầu mối, hỗ trợ chuyển đổi số. Hiện Co-opBank đã kết nối mạng lưới thanh toán đối với 700 QTDND, sắp tới sẽ đưa vào khai thác hệ thống Mobile Banking cũng như hệ thống thanh toán nhanh kết nối qua Cổng thanh toán quốc gia NAPAS, hệ thống thẻ chíp và các sản phẩm ngân hàng hiện đại; Thứ ba, thay đổi tư duy nâng cao hiệu quả công tác quản trị, điều hành, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong hệ thống. Muốn chuyển đổi số thì phải thay đổi tư duy và đào tạo liên tục, bài bản nâng cấp hệ thống quản trị, tái cơ cấu tổ chức để có thể phù hợp với Chiến lược phát triển của Ngành cũng như Chiến lược tài chính toàn diện.
Tại Hội thảo, các diễn giả khác cũng đã có nhiều đề xuất, kiến nghị, đóng góp thiết thực cho công tác điều hành của NHNN nói riêng và các bộ, ngành nói chung, cũng như gợi mở nhiều ý tưởng mới cho hoạt động thực tiễn của tổ chức tín dụng; giúp các cơ sở đào tạo trong và ngoài Ngành trong công tác đào tạo, nghiên cứu; đặc biệt, giúp các tổ chức tín dụng có các giải pháp ứng phó với những thách thức, tận dụng các cơ hội trong việc thúc đẩy tài chính toàn diện hướng tới phát triển nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam hiện nay
Phát biểu kết luận tại Hội thảo, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh đã đề nghị các nhà nghiên cứu, nhà khoa học tiếp tục dành sự quan tâm đối với chủ đề này, thường xuyên có những đóng góp, kiến nghị để giúp NHNN nói riêng và các cơ quan, bộ, ngành nói chung ban hành chính sách phù hợp và hiệu quả; các đơn vị thuộc NHNN, các TCTD cần phát huy tinh thần sáng tạo, chủ động tham mưu, đề xuất các giải pháp gắn liền với thực tiễn công tác; giao Viện Chiến lược ngân hàng và Vụ Hợp tác quốc tế – hai đơn vị đầu mối được NHNN giao đề xuất những chính sách liên quan Chiến lược tài chính toàn diện sẽ tổng hợp tất cả các ý kiến tham luận của diễn giả, nghiên cứu các bài viết tham luận trong Kỷ yếu Hội thảo báo cáo Ban lãnh đạo NHNN để đề xuất tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về tài chính toàn diện trong thời gian tới.
PV
