Trong hoạt động của mình, cũng giống như các Ngân hàng thương mại khác khác, Ngân hàng Hợp tác cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro. Phổ biến nhất là rủi ro tín dụng, là rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng.
Bên cạnh đó còn có rủi ro lãi suất, là loại rủi ro khi có sự thay đổi của lãi suất thị trường hoặc của những yếu tố có liên quan đến lãi suất dẫn đến tổn thất về tài sản hoặc làm giảm thu nhập của ngân hàng. Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro phát sinh trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả do không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền mặt hoặc không thể vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán.
Các rủi ro trên có thể xuất phát từ nguyên nhân khách quan do những biến động củanền kinh tế, cũng có thể do những nguyên nhân chủ quan từ phía ngân hàng như năng lực của đội ngũ cán bộ còn hạn chế dẫn đến những sai sót nhầm lẫn trong quy trình nghiệp vụ hoặc do đạo đức của cán bộ yếu kém dẫn đến cố tình sai phạm nhằm mục đích tư lợi cá nhân.
Dựng rào bảo vệ Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động phát hiện, ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động, Quỹ tín dụng Trung ương trước đây nay là Ngân hàng Hợp tác đã ban hành Quyết định số 141/QĐ-QTDTW ngày 26/7/2012 về Quy chế kiểm tra kiểm soát nội bộ.
Theo đó, tổ chức bộ máy kiểm tra, kiểm soát nội bộ là một bộ phận chức năng thuộc bộ máy quản lý, điều hành trực tiếp của Tổng giám đốc Ngân hàng Hợp tác từ Trụ sở chính đến các đơn vị trực thuộc nhằm giúp Tổng giám đốc điều hành mọi hoạt động nghiệp vụ thông suốt, an toàn đúng pháp luật và đúng quy định của Ngân hàng hợp tác. Theo đó, bộ máy kiểm tra, kiểm soát nội bộ được tổ chức bao gồm Phòng Kiểm tra nội bộ tại Hội sở và các Phòng Kiểm tra nội bộ tại các đơn vị trực thuộc.
Phòng kiểm tra nội bộ tại Trụ sở chính thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ trong toàn hệ thống Ngân hàng Hợp tác. Phòng kiểm tra nội bộ tại các Chi nhánh thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ tại đơn vị mình và báo cáo trực tiếp lên Trưởng phòng kiểm tra nội bộ tại Trụ sở chính và báo cáo Tổng giám đốc.
Phòng Kiểm tra nội bộ có nhiệm vụ kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy định của pháp luật và các quy chế, quy trình nghiệp vụ, quy định nội bộ của Ngân hàng Hợp tác. Giúp Tổng giám đốc trong việc thực hiện tự kiểm tra để tổng hợp, rà soát, đánh giá tính hiệu lực và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm phát hiện, ngăn ngừa và kiến nghị xử lý các sai phạm, tồn tại trong hoạt động nghiệp vụ, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ theo quy định nhằm đảm bảo đơn vị hoạt động an toàn và đúng pháp luật.
Bên cạnh việc kiểm tra trực tiếp, Phòng kiểm tra nội bộ còn thực hiện chức năng kiểm tra giám sát
Bên cạnh đó, Phòng còn làm đầu mối phối hợp với bộ phận có liện quan trong Ngân hàng Hợp tác làm việc với cơ quan có thẩm quyền trong việc thanh tra, kiểm toán các hoạt động của đơn vị. Tổng hợp báo cáo Phòng chống tham nhũng trong hệ thống Ngân hàng Hợp tác và tổng hợp báo cáo phòng chống rửa tiền… Đặc biệt, Phòng kiểm tra nội bộ còn có nhiệm vụ kiểm soát và phê duyệt hồ sơ thẩm định tài sản đảm bảo tiền vay của các Chi nhánh trong toàn hệ thống Ngân hàng Hợp tác.
Giảm thiểu rủi ro
Hàng năm, căn cứ vào tình hình hoạt động của các Chi nhánh, Phòng kiểm tra nội bộ lên kế hoạch kiểm tra định kỳ một số chi nhánh nhằm phát hiện và cảnh báo kịp thời cho Chi nhánh cũng như báo cáo Tổng giám đốc Ngân hàng Hợp tác những sai sót vi phạm trong việc thực hiện quy trình nghiệp vụ tại chi nhánh để có hướng xử lý khắc phục kịp thời. Nhờ đó, Phòng kiểm tra nội bộ đã góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa, phát hiện giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống Ngân hàng Hợp tác.
Đơn cử, trong năm 2013, Phòng kiểm tra nội bộ đã tiến hành kiểm tra toàn diện được 6 chi nhánh đó là: Chi nhánh Ninh Bình, Nam Định, Hải Phòng, Thanh Hóa, Đăk lắk, Bình Định. Qua đó, phát hiện kịp thời những sai sót và có những kiến nghị đề xuất để chấn chỉnh kịp thời giúp cho hoạt động của các chi nhánh an toàn và hiệu quả hơn.
Bên cạnh việc kiểm tra trực tiếp, Phòng kiểm tra nội bộ còn thực hiện chức năng kiểm tra giám sát từ xa thông qua hệ thống thông tin báo cáo để thực hiện giám sát các hoạt động của các đơn vị trực thuộc qua đó tham mưu báo cáo kịp thời cho Tổng giám đốc những đơn vị có dấu hiệu bất thường trong hoạt động để chấn chỉnh và kiểm tra kịp thời.
Từ tháng 8/2012, thực hiện chỉ đạo của Tổng giám đốc Ngân hàng Hợp tác, Phòng kiểm tranội bộ thực hiện thêm chức năng phê duyệt tài sản đảm bảo tiền vay. Có thể nói, từ khi tách biệt chức năng phê duyệt đảm bảo tiền vay giao cho Phòng kiểm tra nội bộ chi nhánh định giá tài sản đảm bảo tiền vay sau đó gửi hồ sơ qua hệ thống mạng minicore để phòng Kiểm tra nội bộ Hội sở xem xét phê duyệt đã góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro tín dụng do định giá tài sản cao so với thực tế góp phần làm cho hoạt động tín dụng của Ngân hàng Hợp tác an toàn hiệu quả hơn, qua đó góp phần giảm thiểu nợ xấu trong hệ thống.
Tuy nhiên, hoạt động ngân hàng luôn tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt thị trường tài chính càng phát triển, rủi ro càng lớn và cũng đa dạng hơn. Bởi vậy, để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ phát hiện sớm những rủi ro để kịp thời đưa ra những giải pháp phòng ngừa rất cần Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo Ngân hàng hợp tác thường xuyên quan tâm chỉ đạo kịp thời đối với công tác kiểm tra nội bộ.
Bên cạnh đó, cần tổ chức thường xuyên những lớp tập huấn đào tạo bổ sung kiến thức cho những cán bộ làm công tác kiểm tra nội bộ trong hệ thống Ngân hàng Hợp tác để cán bộ có điều kiện nâng cao cập nhật thêm kiến thức mới góp phần thực hiện tốt công tác chuyên môn. Tuy nhiên, quan trọng nhất là từng đơn vị trong hệ thống, từng cán bộ nhân viên cần quán triệt những quy định về an toàn trong hoạt động mà Ngân hàng Hợp tác đã đề ra.
Phòng Kiểm tra nội bộ Ngân hàng Hợp tác
