Để đáp ứng yêu cầu của Đề án phát triển hệ thống Qũy tín dụng nhân dân đến năm 2020, tầm nhìn 2030, tại dự thảo Thông tư sửa đổi bổ sung một số điều của Thông tư quy định về cấp giấy phép tổ chức hoạt động và các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của TCTD, nhiều quy định đã được xây dựng để triển khai nội dung giải pháp liên quan đến vai trò đầu mối của Ngân hàng Hợp tác trong đó có việc tạo hành lang pháp lý cho Ngân hàng Hợp tác trong việc hỗ trợ các QTDND xử lý khó khăn trong hoạt động và tiếp tục tăng cường vai trò đầu mối hệ thống của Ngân hàng Hợp tác.
Mở rộng quyền, tăng trách nhiệm cho Ngân hàng Hợp tác
“Ngân hàng Hợp tác cho vay để hỗ trợ QTDND thành viên chi trả tiền gửi trong trường hợp xảy ra sự cố rút tiền hàng loạt theo chỉ định của NHNN”. Đó là một điểm mới được dự thảo thông tư sửa đổi trong điều 41, Thông tư số 31/2012/TT-NHNN ngày 26/11/2012 của NHNN quy định về Ngân hàng Hợp tác, nay dự thảo sửa đổi bổ sung vào. Dự thảo quy định, Ngân hàng Hợp tác có trách nhiệm phối hợp với Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng trong việc đề xuất Thống đốc NHNN yêu cầu Ngân hàng Hợp tác cho vay hỗ trợ QTDND theo quy định này. Ngân hàng Hợp tác cũng là đầu mối tiếp nhận văn bản đề nghị của NHNN chi nhánh, phối hợp với các đơn vị thuộc NHNN trình Thống đốc NHNN xem xét, yêu cầu Ngân hàng Hợp tác cho vay hỗ trợ QTDND theo quy định.
Một điểm mới khác trong dự thảo là quy định các khoản cho vay theo yêu cầu của NHNN được phân loại vào nhóm 1 và được tính hệ số rủi ro bằng 0% khi tính tỷ lệ an toàn vốn của Ngân hàng Hợp tác. QTDND phải phịu sự kiểm tra, giám sát của Ngân hàng Hợp tác về hoạt động nghiệp vụ, việc thực hiện các quy định về an toàn trong trường hợp NHNN yêu cầu.
Khoản 3 Điều 44 tại Thông tư số 31/2012/TT-NHNN quy định Ngân hàng Hợp tác “kiểm tra, giám sát hoạt động, việc thực hiện các quy định về an toàn của QTDND thành viên”, nay dự thảo bổ sung hoạt động này phải theo yêu cầu của NHNN. Ngân hàng Hợp tác cũng thực hiện cho vay hỗ trợ chi trả tiền gửi theo yêu cầu của NHNN. Tuy vậy, theo một số chuyên gia Ngân hàng cho rằng việc xây dựng chương trình kiểm tra hàng năm nên có sự tham gia của Ngân hàng Hợp tác để kế hoạch kiểm tra sát thực tế hơn.
Liên quan đến cách tính tỷ lệ khả năng chi trả, dự thảo quy định các khoản tiền gửi từ Ngân hàng Hợp tác được tính 100% số tiền gốc tại mọi thời điểm. Quy định này một mặt khuyến khích các QTDND gửi vốn nhàn rỗi lên Ngân hàng Hợp tác, một mặt vẫn đảm bảo phù hợp với thực tế do khi có vấn đề về khả năng chi trả, QTDND thành viên luôn được tạo điều kiện để rút tiền gửi dù chưa đến thời gian đáo hạn.
Thống nhất quản lý Sổ tiết kiệm trắng
Một vấn đề khác được đưa vào dự thảo sửa đổi tại Thông tư số 04/2015/TT-NHNN ngày 31/3/2015 của NHNN quy định về QTDND là việc quy định về việc sổ tiết kiệm trắng. Hiện chưa có các quy định về quản lý QTDND in ấn, quản lý ấn chỉ trắng (sổ tiền gửi) nhiều QTDND tự in ấn dẫn tới có trường hợp bị lợi dụng. Một số NHNN đã hạn chế tình trạng này bằng cách làm đầu mối quản lý ấn chỉ trắng, song theo nhiều lãnh đạo chi nhánh NHNN việc này nên giao cho một đơn vị đầu mối là Ngân hàng Hợp tác vừa đảm bảo thống nhất quản lý vừa tăng tính liên kết hệ thống.
Những phản ánh này đã được ghi nhận trong việc sửa đổi Thông tư lần này với việc bổ sung quy định về Sổ tiết kiệm trắng tại Điều 36b. Theo đó kể từ ngày 01/01/2020, các QTDND chỉ được sử dụng sổ tiết kiệm trắng theo mẫu thống nhất do Ngân hàng Hợp tác phát hành để nhận tiền gửi tiết kiệm của khách hàng. Ngân hàng Hợp tác không chỉ là đơn vị tổ chức in, quản lý, bán sổ tiết kiệm trắng cho QTDND mà còn phải chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn trong quá trình tổ chức in, quản lý, bán sổ tiết kiệm trắng. Để đảm bảo tính thống nhất cao của hệ thống, dự thảo Thông tư đề ra cho Ngân hàng Hợp tác nhiệm vụ ban hành quy định nội bộ cung cấp sổ tiết kiệm trắng cho QTDND sau khi đã lấy ý kiến bằng văn bản của tất cả QTDND thành viên và phải đảm bảo tối thiểu hai phần ba tổng số QTDND tán thành về phương thức tính giá, nguyên tắc thay đổi giá bán, thời gian và phương thức cung cấp sổ tiết kiệm trắng.
Thông tư cũng quy định trách nhiệm cho QTDND trong việc tổ chức quản lý, sử dụng sổ tiết kiệm trắng. QTDND phải ban hành quy định nội bộ về quản lý, sử dụng sổ tiết kiệm trắng và gửi cho NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố ngay sau khi ban hành. Trong đó, yêu cầu bắt buộc khác là QTDND phải xây dựng quy trình xử lý trách nhiệm của cá nhân, bộ phận liên quan trong việc quản lý, sử dụng sổ tiết kiệm trắng và làm mất sổ tiết kiệm trắng.
Trong trường hợp mất sổ tiết kiệm trắng, QTDND phải báo cáo NHNN chi nhánh và Ngân hàng Hợp tác ngay khi xảy ra để có biện pháp xử lý, đồng thời niêm yết danh sách sổ tiết kiệm bị mất (số serial) tại trụ sở chính, phòng giao dịch, trụ sở Ủy ban nhân dân thuộc địa bàn hoạt động của QTDND ngay khi phát hiện bị mất sổ tiết kiệm.
Đối với Sổ tiết kiệm do QTDND đã phát hành cho khách hàng được tiếp tục sử dụng đến khi hết thời hạn gửi tiền hoặc đổi mới nếu khách hàng có yêu cầu. Khi hết hạn gửi tiền, nếu khách hàng có nhu cầu tiếp tục gửi, QTDND phải thu hồi sổ tiết kiệm theo mẫu cũ và sử dụng sổ tiết kiệm theo mẫu do Ngân hàng Hợp tác ban hành.
Đến thời hạn Thông tư có hiệu lực, QTDND phải thống kê, báo cáo tình hình sử dụng sổ tiết kiệm theo mẫu cũ cho NHNN chi nhánh (bao gồm tổng số sổ tiết kiệm đã in, số lượng sổ tiết kiệm đã sử dụng, số lượng sổ tiết kiệm chưa sử dụng, số lượng sổ tiết kiệm mất, hư hỏng). QTDND phải chuyển toàn bộ sổ tiết kiệm theo mẫu cũ về NHNN chi nhánh để thực hiện tiêu hủy ngay sau khi sổ tiết kiệm theo mẫu do Ngân hàng Hợp tác ban hành được sử dụng thống nhất trong toàn hệ thống hoặc sau khi thu hồi lại sổ tiết kiệm theo mẫu cũ từ khách hàng.
Ảnh1: Trụ sở chính Ngân hàng Hợp tác. (Ảnh minh họa)
PV Minh Ngọc
