Nghị quyết 42 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD được ví như “thượng phương bảo kiếm” để cho các đơn vị thực hiện xử lý nợ xấu. Song thực tế triển khai cho thấy có nhiều vướng mắc cần tháo gỡ.
TS. Nguyễn Quốc Hùng – Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng (VNBA) đánh giá, Nghị quyết 42 có ý nghĩa rất quan trọng giúp các ngân hàng thu giữ, xử lý tài sản bảo đảm (TSBĐ) các khoản nợ xấu khá hiệu quả. Số nợ xấu được xử lý theo Nghị quyết 42 là 283.000 tỷ đồng, chiếm 85% tổng số nợ đã xử lý. Đến thời điểm này cũng đã có 21 TCTD tất toán nợ tại VAMC.
Ngoài Nghị quyết 42 của Quốc hội thì hành lang pháp lý còn có Nghị quyết số 03 của Hội đồng thẩm phán Tòa án Nhân dân tối cao, Nghị định số 01 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai 2013… nhưng công tác mua bán và xử lý nợ vẫn gặp rất nhiều khó khăn do các quy định pháp luật còn chưa đồng bộ, chưa phù hợp.
 |
| Các ngân hàng vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc thu giữ, xử lý TSBĐ nếu con nợ không hợp tác |
Chia sẻ cụ thể hơn những khó khăn mà các TCTD đang gặp phải trong tiến trình xử lý nợ xấu, lãnh đạo Câu lạc bộ AMC cho biết, Khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 42 quy định về điều kiện thu giữ TSBĐ, trong đó có điều kiện: “Tại hợp đồng bảo đảm có thỏa thuận về việc bên bảo đảm đồng ý cho TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có quyền thu giữ TSBĐ của khoản nợ xấu khi xảy ra trường hợp xử lý TSBĐ theo quy định của pháp luật”. Chiểu theo quy định trên, trong hợp đồng bảo đảm phải có điều khoản về việc TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có quyền thu giữ TSBĐ của khoản nợ xấu khi xảy ra trường hợp xử lý TSBĐ theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, đa số các Hợp đồng thế chấp lập trước ngày Nghị quyết 42 có hiệu lực thi hành thì đều không có thỏa thuận này. Do đó phần lớn các TCTD hiện nay căn cứ vào điều khoản thỏa thuận tại Hợp đồng thế chấp là “Quyền xử lý TSBĐ theo quy định pháp luật” để thực hiện quyền thu giữ TSBĐ.
Bên cạnh đó, nếu Hợp đồng bảo đảm không thỏa thuận cụ thể về quyền thu giữ hoặc có thỏa thuận, nhưng nội dung không rõ ràng thì có thể gây bất lợi cho các TCTD trong việc thực hiện quyền chủ nợ của mình.
Về đăng ký thay đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là TSBĐ của khoản nợ xấu theo Khoản 4 Điều 9 Nghị quyết số 42 cũng đang rất vướng. Thực tế cho thấy, trong quá trình xử lý nợ xấu, hầu hết các chủ tài sản đều không hợp tác, nên các TCTD không thể lập được văn bản bàn giao tài sản thế chấp mà phải tiến hành thu giữ theo quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 42 và lập Biên bản thu giữ TSBĐ có sự chứng kiến của UBND cấp xã nơi tiến hành thu giữ. TCTD có đề xuất sử dụng Biên bản thu giữ thay cho văn bản về việc bàn giao tài sản thế chấp, nhưng không được Văn phòng đăng ký đất đai chấp thuận. Từ đó dẫn đến các bên liên quan không thực hiện được việc chuyển quyền sở hữu, sử dụng tài sản cho bên mua tài sản.
Tổng giám đốc của một ngân hàng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh cũng phản ánh, việc thu giữ TSBĐ hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào thiện chí của bên vay. Trong khi vốn dĩ sự hợp tác giữa hai bên trong xử lý nợ xấu không được mặn mà, nay lại vướng dịch bệnh khiến bên đi vay càng không thiếu thiện chí. Chưa kể, sự phối hợp của các cơ quan hữu quan tại địa phương chưa kịp thời do phải lo thực hiện mục tiêu kép vừa chống dịch vừa phát triển kinh tế cũng làm ảnh hưởng đến công tác xử lý thu hồi nợ xấu.
Chia sẻ thêm những khó khăn của các TCTD, TS. Nguyễn Quốc Hùng dẫn ra một thực tế là trong thời gian qua đã có không ít khách hàng lấy lý do bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, nên dù có doanh thu nhưng vẫn chây ỳ, không trả nợ.
Bởi vậy lãnh đạo các ngân hàng kiến nghị Chính phủ sớm ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể nhằm hỗ trợ các TCTD triển khai có hiệu quả Nghị quyết số 42 và chỉ đạo các cấp, các ngành và các địa phương hỗ trợ tối đa cho các TCTD trong quá trình xử lý TSBĐ để thu hồi nợ. Đồng thời, có các giải pháp giải quyết dứt điểm, khó khăn, vướng mắc về cơ chế cũng như trong thực tế áp dụng Nghị quyết số 42, đặc biệt là liên quan đến quyền thu giữ TSBĐ…
Cũng có ý kiến đề xuất Luật hóa vấn đề xử lý nợ xấu, nhưng trong bối cảnh hiện tại, theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, khó kỳ vọng thực hiện được ngay. Trong khi sắp tới Luật Giao dịch đảm bảo sẽ sửa đổi. Vì vậy thay vì chờ đợi ban hành luật riêng, ông Hùng đề xuất, nên bổ sung nội dung trên vào Luật Giao dịch đảm bảo mới. Bởi tất cả vấn đề giải quyết nợ xấu đều liên quan đến xử lý, đấu giá, phát mại tài sản.
Không dám kỳ vọng sẽ ban hành Luật hay Nghị quyết mới về nợ xấu trong thời điểm này, nên để đẩy nhanh tiến trình xử lý nợ xấu, giải pháp mà một CEO ngân hàng chia sẻ là: Trước mắt, ngân hàng động viên khách hàng trả nợ thông qua cơ chế hỗ trợ như giảm lãi suất, hoặc giảm áp lực thời gian trả nợ, có thể trả dần, trả chậm hơn, ngân hàng không tính lãi suất phạt. Ngân hàng phải linh hoạt trong quá trình xử lý làm sao để hai bên cùng thấy rất thiện chí khi hợp tác.
“Dù có nghị quyết, hay luật, điều quan trọng nhất giúp ngân hàng xử lý thu hồi nợ xấu hiệu quả đó chính là sự hợp tác của khách hàng. Mối quan hệ giữa ngân hàng với khách hàng là quan hệ cộng sinh. Ngân hàng không phải lúc nào cũng kinh doanh thuận lợi, tương tự khách hàng cũng vậy. Nhưng trên cơ sở bình đẳng, hiểu biết, hai bên hỗ trợ, chia sẻ lẫn nhau, khách hàng gặp khó khăn thì ngân hàng hỗ trợ và ngược lại. Đó là nền tảng kinh doanh trong hoạt động ngân hàng có thể giải quyết các vấn đề trong mọi hoàn cảnh”, vị này nhấn mạnh.
Theo Thoibaonganhang.
