Trong khuôn khổ dự án “Đẩy mạnh hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân” (STEP) được chính phủ Canada tài trợ, Cơ quan phát triển Quốc tế Desjardins (DID) và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam thực hiện, vào trung tuần tháng 10/2019, Đoàn công tác cấp cao của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (NHHTX) đã khảo sát mô hình hệ thống Quỹ tín dụng Desjardins tại Canada.
Ông Đào Minh Tú – Phó Thống đốc NHNN, ông Nguyễn Quốc Cường – Chủ tịch HĐQT NHHTX tặng quà lưu niệm ông Denis Berthiaume – Phó Chủ tịch thứ nhất Tập đoàn Desjardins
Đoàn do ông Đào Minh Tú – Phó Thống đốc thường trực NHNN làm Trưởng đoàn cùng lãnh đạo Cơ quan Thanh tra giám sát Ngân hàng và một số Vụ, Cục chức năng của NHNN. Về phía NHHTX có ông Nguyễn Quốc Cường- Chủ tịch HĐQT cùng các đồng chí Thành viên HĐQT, Phó Tổng giám đốc, Trưởng phòng Trụ sở chính và Giám đốc chi nhánh NHHTX.
Theo lịch trình công tác, Đoàn đã đến thăm và làm việc với lãnh đạo Tổng liên đoàn Desjardins và các đơn vị của Tổng liên đoàn và Quỹ cơ sở để thảo luận và trao đổi kinh nghiệm, tập trung vào các nội dung chính: mô hình tổ chức và tái cơ cấu hệ thống, thiết chế đảm bảo an toàn trong hoạt động, thành viên và liên kết hệ thống Desjardins.
Đoàn công tác tìm hiểu về hệ thống CNTT của Tập đoàn Desjardins
Một trong những hoạt động đầu tiên của Đoàn là tìm hiểu về lịch sử phát triển hệ thống Desjardins. Sự ra đời của hệ thống Desjardins bắt nguồn từ Quỹ cơ sở đầu tiên được thành lập bởi vợ chồng ông bà Alphonse Desjardins và Dorimene Desjardins vào ngày 06/12/1900 tại Tp. Levis (tỉnh Quebec). Sứ mệnh của Quỹ cơ sở khi đó là góp phần cải thiện điều kiện kinh tế xã hội của người dân và cộng đồng thông qua việc liên tục phát triển một mạng lưới hợp tác xã thống nhất cung ứng các dịch vụ tài chính an toàn và bền vững.
Trải qua gần 120 năm phát triển, hệ thống Desjardins hiện nay gồm 2 cấp: Tổng liên đoàn và 271 Quỹ cơ sở với hơn 46.000 cán bộ, trên 1.000 điểm giao dịch, phục vụ khoảng 7 triệu khách hàng và thành viên, trở thành định chế tài chính lớn thứ 6 tại Canada. Tổng tài sản toàn hệ thống là 430 tỉ đôla Canada. Lợi nhuận sau thuế và trước khi chia cho thành viên năm 2018 đạt 2,3 tỉ đôla. Trên thị trường tài chính Quebec, các Quỹ Desjardins nắm giữ hơn 40% thị phần tín dụng nông nghiệp và 20% thị phần tín dụng thương mại và công nghiệp. Mặc dù quy mô và tầm hoạt động ngày càng lớn, sứ mệnh, tầm nhìn và các giá trị được ông Alphonse Desjardins xây dựng thuở ban đầu vẫn được duy trì, bảo tồn và phát huy.
Tổng liên đoàn Desjardins có vai trò là đơn vị đầu mối, hỗ trợ hoạt động cho các Quỹ cơ sở. Tổng liên đoàn thực hiện công tác điều hòa vốn, xây dựng và cung cấp sản phẩm, dịch vụ; cung cấp hệ thống công nghệ thông tin; tuyển dụng và đào tạo nhân sự lãnh đạo và cán bộ cho các Quỹ cơ sở, quản lý và giám sát các hoạt động của các Quỹ, quản lý Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống, cung ứng các dịch vụ phi tài chính (bảo hiểm, đầu tư, chứng khoán)…
Ông Đào Minh Tú – Phó Thống đốc NHNN và ông Nguyễn Quốc Cường – Chủ tịch HĐQT NHHTX tặng quà lưu niệm bà Gouro Salle Diagne – Tổng giám đốc AMF
Quá trình tái cơ cấu hệ thống Quỹ là một trong những trọng tâm Đoàn công tác rất quan tâm tìm hiểu. Từ khi thành lập đến nay, hệ thống Desjardins đã trải qua một số giai đoạn tái cơ cấu hệ thống. Trong đó, nổi bật nhất là giai đoạn từ những năm cuối thế kỷ 20 đến đầu thế kỷ 21 khi hệ thống Desjardins phải đương đầu với nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt cạnh tranh ngày càng gay gắt với các NHTM. Hệ thống Desjardins đã thực hiện việc tái cơ cấu tổ chức bằng việc chuyển từ mô hình 3 cấp (gồm các Quỹ cơ sở – các Quỹ khu vực – Quỹ Trung ương và Tổng liên đoàn) thành mô hình 2 cấp (gồm các Quỹ cơ sở – Tổng liên đoàn); đồng thời giảm số lượng Quỹ cơ sở từ 1.318 xuống còn 271 Quỹ cơ sở thông qua việc hợp nhất các Quỹ cơ sở liền kề để tăng quy mô và chất lượng hoạt động. Tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các Quỹ cơ sở rất cao; hoạt động theo tôn chỉ mục đích vì thành viên, cộng đồng. Các Quỹ cơ sở liên kết chặt chẽ với nhau và chịu sự quản lý, điều hành thống nhất mọi mặt hoạt động từ Tổng liên đoàn (nhân sự, đào tạo, quy trình, kiểm toán, sản phẩm…). Thành viên các Quỹ cơ sở có thể là cá nhân hoặc pháp nhân và 100% khách hàng gửi tiền hoặc vay tiền Quỹ cơ sở phải là thành viên của Quỹ.
Một trong những nội dung quan trọng nhất của Đoàn là làm việc với Cục giám sát và thực thi tài chính thuộc Tổng liên đoàn Desjardins (DGMO) và Cơ quan giám sát thị trường tài chính (Autorité Des Marché Financiers – AMF) thuộc chính phủ Canada.
DGMO có nhiệm vụ đảm bảo an toàn trong hoạt động, tư vấn, điều tra và quản lý gian lận, tiến hành thanh tra các Quỹ cơ sở khi cần thiết. Việc bổ nhiệm người đứng đầu và kế hoạch hoạt động của DGMO do Ủy ban đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của Tổng liên đoàn Desjardins phê duyệt.
Trong chương trình công tác, Đoàn đã có cơ hội tìm hiểu về Quỹ Bảo toàn Desjardins. Quỹ Bảo toàn là một trong những yếu tố quyết định đối với việc củng cố, chấn chỉnh các Quỹ cơ sở yếu kém. Khi gặp khó khăn và cần được Quỹ Bảo toàn hỗ trợ, Quỹ cơ sở phải thực hiện các biện pháp cần thiết để khắc phục, chấn chỉnh và chịu sự quản lý, điều hành của Tổng liên đoàn. Mức phí Quỹ cơ sở phải đóng cho Quỹ Bảo toàn hàng năm là 0.015% tổng tài sản và 0.009% số dư tiền gửi. Hiện tại, dự trữ tài chính tích lũy qua các năm của Quỹ Bảo toàn đã đạt trên 1 tỷ đôla Canada.
Nội dung thanh tra giám sát của Chính phủ để bảo đảm an toàn cho hoạt động của hệ thống Desjardins được Đoàn công tác hết sức quan tâm. Đoàn đã tới làm việc tại Cơ quan giám sát thị trường tài chính để tìm hiểu về nội dung này. Đây là cơ quan Chính phủ chuyên giám sát thị trường tài chính, có quyền tiếp nhận thông tin của Tổng liên đoàn Desjardins và các Quỹ cơ sở để thực hiện giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ, từ đó phát hiện sớm các tồn tại, sai phạm, các nguy cơ tiềm ẩn rủi ro trong hoạt động của Tổng liên đoàn và các Quỹ cơ sở để cảnh báo, yêu cầu khắc phục chỉnh sửa; giúp cho Tổng liên đoàn và các Quỹ cơ sở tuân thủ đúng các quy định pháp luật và đảm bảo an toàn trong hoạt động.
Một đặc trưng của hệ thống Desjardins nữa là bên cạnh các Quỹ cơ sở là các Trung tâm tài chính doanh nghiệp. Đoàn đã tới làm việc với một Trung tâm tài chính doanh nghiệp của Desjardins để tìm hiểu. Trung tâm tài chính doanh nghiệp được thành lập dựa trên nhu cầu chung của một nhóm các Quỹ cơ sở nằm trong địa bàn liền kề với nhau (khoảng 10 đến 15 Quỹ cơ sở). Đây là nơi thực hiện mọi giao dịch của tất cả các thành viên là các công ty, doanh nghiệp và thẩm định các món vay lớn vượt mức quy định của Tổng liên đoàn đối với thành viên cá nhân của nhóm các Quỹ cơ sở đó. Có tổng cộng 35 Trung tâm tài chính doanh nghiệp trong hệ thống Desjardins, đã góp phần nâng cao chất lượng hoạt động, giảm thiểu rủi ro và tăng cường công tác thẩm định khi cho vay của các Quỹ cơ sở.
Khi tìm hiểu về ứng dụng CNTT trong hoạt động của các Quỹ, Đoàn được biết các Quỹ sử dụng thống nhất một hệ thống Corebanking do Tổng liên đoàn xây dựng, quản lý, vận hành tập trung. Hàng năm, các Quỹ cơ sở đóng góp kinh phí cho Tổng liên đoàn để vận hành và duy trì hoạt động của hệ thống CNTT này. Kho dữ liệu của Tổng liên đoàn tiếp nhận thông tin tức thời từ các Quỹ cơ sở và có thể đưa ra 300 đầu báo cáo phân tích đánh giá tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch, dự báo xu hướng, cảnh báo rủi ro… và được các đơn vị trực thuộc Tổng liên đoàn khai thác sử dụng. Các Quỹ cơ sở cung cấp sản phẩm, dịch vụ tài chính trực tuyến đồng nhất, hiện đại và tiện lợi nhất cho thành viên và khách hàng. Hiện nay, 95% giao dịch của thành viên và khách hàng của các Quỹ cơ sở được thực hiện thông qua các nền tảng trực tuyến do Tổng liên đoàn xây dựng.
Ngoài các buổi làm việc tại Tổng liên đoàn, Đoàn cũng đã tới thăm và làm việc tại Quỹ cơ sở Desjardins de Bordeaux. Tại đây, Đoàn đã tìm hiểu về cơ cấu tổ chức, sản phẩm dịch vụ Quỹ cơ sở cung cấp cũng như sự liên kết chặt chẽ giữa Tổng liên đoàn và các Quỹ cơ sở và vai trò của thành viên.
Đoàn Lãnh đạo NHNN và NHHTX làm việc tại Quỹ cơ sở Caisse Desjardins de Bordeaux
Trước khi kết thúc chuyến công tác, Đoàn đã có buổi làm việc tại Trụ sở chính Cơ quan phát triển Quốc tế Desjardins (DID) thuộc Tổng liên đoàn Desjardins. DID được thành lập năm 1970 với sứ mệnh quan hệ Quốc tế và đối ngoại, đã đưa mô hình HTX tín dụng Desjardins đến 23 Quốc gia và vùng lãnh thổ, phát triển tài chính toàn diện, giúp người dân ở các nước đang phát triển được tiếp cận với các sản phẩm, dịch vụ tài chính một cách bền vững với chi phí hợp lý. DID đã có mặt tại hơn 30 Quốc gia trên thế giới với hàng loạt dự án phát triển hỗ trợ xây dựng hệ thống Quỹ tín dụng, các HTX tài chính.
Tại buổi làm việc với ông Gerardo Almaguer- Tổng giám đốc điều hành DID và ông Martin Ruel – Giám đốc tư vấn cấp cao DID, ông Đào Minh Tú – Phó Thống đốc thường trực NHNN đã đánh giá cao công tác tổ chức chuyến công tác khảo sát hệ thống Desjardins lần này. Đoàn đại biểu NHNN Việt Nam và NHHTX đã có cơ hội học tập và tìm hiểu sâu về hệ thống Desjardins để từ đó thực hiện xây dựng, điều chỉnh và áp dụng cho hệ thống QTDND Việt Nam.
Ông Đào Minh Tú cũng đánh giá cao hệ thống Desjardins, đây là một hệ thống được liên kết hết sức chặt chẽ, các Quỹ cơ sở có tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao. Tổng liên đoàn được Cơ quan quản lý Nhà nước trao quyền và nghĩa vụ cùng với những nguồn lực cần thiết để quản lý và trực tiếp giám sát các Quỹ cơ sở. Các Quỹ cơ sở tự nguyện chịu sự giám sát của Tổng liên đoàn, tuân thủ các quy định do Tổng liên đoàn xây dựng và áp dụng các chuẩn mực quản trị Quốc tế hiện đại nhất hiện nay (như Basel III). Tổng liên đoàn và các Quỹ cơ sở cùng hoạt động vì lợi ích và sự phát triển chung của thành viên và cộng đồng; bảo vệ hình ảnh, uy tín của hệ thống Desjardins và duy trì vị trí hàng đầu trong trái tim và niềm tự hào của người dân Quebec nói riêng và người Canada nói chung. Đây cũng là kinh nghiệm hết sức quý giá cho hệ thống QTDND Việt Nam trong quá trình củng cố, chấn chỉnh và tái cơ cấu, hướng tới hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích và an toàn, bền vững.
Phát biểu trong phiên làm việc tổng kết chuyến công tác, ông Nguyễn Quốc Cường – Chủ tịch HĐQT NHHTX đã ghi nhận những kinh nghiệm thu thập được sau chuyến công tác, cảm ơn những nỗ lực của DID trong việc hỗ trợ NHHTX và hệ thống QTDND Việt Nam phát triển an toàn, bền vững học tập theo mô hình Desjardins nói chung và trong dự án STEP nói riêng. Ông Nguyễn Quốc Cường bày tỏ hy vọng mối quan hệ hợp tác giữa DID và NHHTX sẽ tiếp tục được duy trì và mở rộng trong tương lai, DID sẽ tiếp tục đồng hành cùng NHHTX và các QTDND Việt Nam trong quá trình tái cơ cấu hiện nay.
