Lãi suất vận hành theo thị trường

“Trong nền kinh tế thị trường, không thể chủ quan ấn định lãi suất được mà nó phải dựa trên diễn biến kinh tế vĩ mô, khả năng huy động, khả năng điều hành hệ thống trung gian tài chính…”, Phó thống đốc NHNN Nguyễn Đồng Tiến, chiều ngày 17/3, chia sẻ với báo giới xung quanh quyết định giảm lãi suất vừa qua.

Quyết định đúng thời điểm

Quyết định điều chỉnh giảm hàng loạt các lãi suất điều hành của NHNN được nhìn nhận là kịp thời với diễn biến kinh tế vĩ mô (KTVM) và hoàn toàn không gây bất ngờ với thị trường. Mức độ “biết trước” của thị trường về quyết định trên của NHNN, thậm chí có thể thấy được qua việc nhiều tổ chức tài chính nước ngoài đã “chuẩn bị” sẵn báo cáo đánh giá về vấn đề này và chỉ chờ con số cụ thể cho các mức giảm. Báo cáo của các ngân hàng HSBC và ANZ được đưa ra vào ngay chiều ngày 17/3, gần như đồng thời với thông báo chính thức của NHNN về vấn đề hạ các mức lãi suất điều hành.

Ảnh minh họa

Một thực tế, mà trước đây thường thấy là cảnh người dân xôn xao bàn về vấn đề tăng – giảm lãi suất huy động và nhiều người gửi tiền thường cố gắng đáo hạn, “xử lý” các khoản tiền gửi của mình để không phải chịu các mức lãi suất thấp hơn, thì nay đã không diễn ra. Những biểu hiện như vậy cho thấy lần giảm lãi suất này không gây bất ngờ và mọi thành viên của thị trường vốn, các thành phần kinh tế đã chủ động khi đón nhận thông tin này.

“Trong nền kinh tế thị trường, không thể chủ quan ấn định lãi suất được mà nó phải dựa trên diễn biến KTVM, khả năng huy động, khả năng điều hành hệ thống trung gian tài chính…”, Phó thống đốc NHNN Nguyễn Đồng Tiến, chiều ngày 17/3, chia sẻ với báo giới xung quanh quyết định giảm lãi suất vừa qua.

“Đợt cắt giảm lãi suất này được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố như: lạm phát được kiểm soát ở mức thấp, nhu cầu vay vốn của DN và người dân chưa cao… nên động thái này của NHNN hy vọng sẽ kéo mặt bằng lãi suất cho vay (LSCV) xuống thấp hơn, nhằm kích thích nhu cầu vay vốn trên thị trường. Bởi dư địa để giảm lãi suất trên thực tế đã manh nha có từ năm 2013, nhưng NHNN cũng có những tính toán và cân nhắc kỹ lưỡng trước khi điều chỉnh giảm”, ông Phạm Hồng Hải, Phó tổng giám đốc Ngân hàng HSBC Việt Nam nhận định.

Có lẽ điểm mới của lần điều chỉnh lãi suất lần này là về mặt thời điểm. Nhìn lại những lần hạ (hoặc tăng) lãi suất trước đây, thời điểm công bố thường diễn ra sau khi chỉ số CPI được công bố. Lần này thì ngược lại và sự “đảo chiều” này không chỉ thể hiện sự chủ động của NHNN mà nó còn cho thấy khâu dự báo và căn cứ vào dự báo đã được đẩy lên vị thế cao hơn trong quá trình nghiên cứu và ban hành chính sách. Theo những dự báo mới nhất, lạm phát tháng 3/2014 có thể chỉ tăng tối đa 0,2% so với tháng 2 và cả quý I/2014 chỉ tăng khoảng 1,5% so với cuối năm 2013, thấp hơn rất nhiều so với mức tăng trong quý I của nhiều năm trở lại đây.

Có lo ngại tiền gửi giảm?

Lãi suất huy động (LSHĐ) tiếp tục hạ trong bối cảnh thị trường chứng khoán (TTCK), bất động sản (BĐS) đang chiều hướng ấm lại, thị trường vàng cũng liên tục có “sóng”… Liệu nguồn vốn huy động của ngân hàng có giảm mạnh? Một tổ chức nước ngoài nêu quan điểm: “Việc giảm trần LSHĐ có nhiều khả năng khiến cho người dân gửi tiết kiệm theo đuổi các hình thức đầu tư tài sản khác với lợi nhuận cao hơn, thay vì thúc đẩy các hoạt động của nền kinh tế”.

Nhưng thực tế không quá lo. Bởi tăng trưởng tín dụng (TTTD) 2 tháng đầu năm vẫn âm và hiện các ngân hàng đang dư thừa một lượng vốn khá lớn. Tới đây, nếu cầu về vốn cho nền kinh tế cao hơn thì các TCTD hoàn toàn có thể chủ động cân đối nguồn vốn bằng cách nâng LSHĐ ở các kỳ hạn dài. Người dân khi thấy nền kinh tế ổn định, các lãi suất ổn định thì cũng có xu hướng sẽ gửi tiền vào các kỳ hạn dài nhiều hơn, để hưởng lãi suất cao hơn.

Tuy nhiên vẫn lo, bởi thực tế ngay khi có thông tin về việc giảm LSHĐ, phóng viên nhiều báo, đài đã tỏa ra thị trường để nắm bắt ý kiến và xu hướng người dân sẽ gửi tiền hay đầu tư vào các kênh khác.

Các ý kiến từ phía người dân (dù chỉ mang tính xác suất) cho thấy, họ sẽ tiếp tục trung thành với “kênh” gửi tiết kiệm. Những người có tiền nhàn rỗi lâu dài thường gửi các kỳ hạn dài. Những người có tiền nhàn rỗi trong ngắn hạn thì tiếp tục gửi kỳ hạn ngắn, vì cho rằng thực ra mức chêch lệch giữa 6% và 7% cũng không phải là quá lớn. Trong khi đó, nếu đổ tiền vào các kênh khác (như chứng khoán, BĐS) thì dù thị trường đã ấm lên, có thể mang lại lợi nhuận cao hơn nhưng cũng còn không ít rủi ro.

Hơn nữa, những năm vừa qua, TTCK hay vàng và BĐS, nếu không phải là những nhà đầu tư có chuyên môn, kinh nghiệm và chuyên nghiệp, thì khả năng thua lỗ rất lớn. Bởi vậy, dù đây là những kênh rất dễ tham gia nhưng ranh giới giữa “được” và “mất” rất mong manh, không ổn định và khó có thể lượng định trước.

Quyết định giảm các lãi suất điều hành lần này của NHNN cũng được nhìn nhận là sẽ giúp LSCV giảm thêm, qua đó giúp TTTD khả quan hơn. Tuy nhiên, cũng không nên kỳ vọng đây là yếu tố đảm bảo cho tín dụng tăng mạnh. Có lẽ dự báo được ANZ đưa ra “Chúng tôi cho rằng quyết định giảm lãi suất lần này sẽ không góp phần thúc đẩy nhiều cho TTTD”. Bởi thực chất mức giảm không nhiều; mặt khác chỉ nên xem đây là một trong những tiền đề giúp TTTD tốt hơn, chứ không phải là yếu tố duy nhất.

“Chính sách tiền tệ chỉ là một trong những giải pháp điều hành KTVM. Do vậy, việc giảm lãi suất như vậy có thể tạo ra cơ sở cho việc khuyến khích TTTD cũng như tăng trưởng kinh tế. Nhưng để tăng trưởng được còn đòi hỏi nhiều biện pháp đồng bộ khác của các cơ quan quản lý” – một vị lãnh đạo NHNN chia sẻ với phóng viên TBNH.

Theo Thời báo Ngân hàng